Durgun sular ve iyi temizlenmeyen havuzlara dikkat: Türkiye’de ‘beyin yiyen amip’ tehlikesi var mı?

ABD’de bir çocuğun gölde yüzmesi sonrasında vefat etmesi, “beyin yiyen amip” olarak bilinen Naegleria fowleri enfeksiyonunu gündeme getirdi. Bu olay, Türkiye’de durgun sularda ve temizlenmemiş havuzlarda benzer bir amip bulunma olasılığı konusunda soru işaretleri yarattı. Bezmialem Vakıf Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Gülay Okay, bu konuyu Sputnik Türkiye’ye açıklayarak, amibin insanı enfekte etmesi için suyun burun boşluğuna yüksek basınçla girmesi gerektiğini belirtti.

Doç. Okay, Naegleria fowleri’nin termofilik yapısı nedeniyle sıcak tatlı sularda, özellikle yaz aylarında su sıcaklığının yükselmesiyle çoğalma eğiliminin arttığını söyledi. Sığ, durgun tatlı sular, jeotermal kaynaklar ve sulama kanalları ideal üreme alanı olurken, akıntısı güçlü soğuk akarsular risk taşımamaktadır. Ayrıca, uygun şekilde klorlanmış ve bakımı yapılmış yüzme havuzlarında amip yaşayamaz, çünkü dezenfektanlara karşı oldukça hassastır. Klorlanmayan, bakımsız havuzlarda ise risk söz konusudur.

İçme suyu şebekelerinde doğrudan bir risk olmadığını vurgulayan Dr. Okay, amibin sindirim sisteminden geçmediğini ve bu nedenle suyun yutulmasıyla enfeksiyon oluşmadığını belirtti. Ancak burun irrigasyonu yaparken musluk suyu yerine steril veya kaynamış‑soğutulmuş su kullanılması önerildi. Türkiye’de tıp literatüründe doğrulanmış Naegleria fowleri vakası çok nadirdir, ancak çevresel çalışmalarda çeşitli su kaynaklarından amibin tespit edildiği rapor edilmiştir. Ortalama sıcaklıkların yükselmesi ve organik madde artışı, amibin beslenme ortamını zenginleştirerek riskin artmasına yol açabilir. Avrupa’da da benzer vakalar bildirilmiş olsa da, hastalık çok nadir görülmektedir.