Araştırma ortaya koydu: Vücuttaki organlar farklı hızlarda yaşlanıyor

Yeni bir çalışma, biyolojik yaşın organlara göre farklı hızlarda ilerlediğini ortaya koydu ve bu bulgular Nature Medicine dergisinde yayımlandı. Avusturya Bilimler Akademisi CeMM Moleküler Tıp Araştırma Merkezi ile Viyana Üniversitesi Ludwig Boltzmann Ağ Tıbbı Enstitüsü ekipleri, Genotip‑Doku İfadesi Projesi (GTEx) kapsamında toplanan 983 kişiden alınan 40 farklı doku türünden yaklaşık 480 milyon yüksek çözünürlüklü görüntü parçasını inceleyerek yapay zeka destekli “doku saatleri” geliştirdi. Modellerin ortalama hata payı 4,9 yıl olarak belirlendi ve doku görünümünü etkileyen en önemli faktörün yaş olduğu ortaya çıktı.

Araştırma, organların biyolojik yaşlanmasının tek tip ilerlemediğini gösterdi. Akciğer, böbrek, pankreas ve böbreküstü bezinde 20‑40 yaş aralığında hızlanmış yaşlanma belirtileri tespit edildi. Bazı dokular karmaşık bir seyir izlerken, belirgin değişimler daha ileri yaşlarda ortaya çıktı; rahimde ise menopoz döneminde belirgin bir değişim gözlendi. Böbrek yetmezliği, birden fazla dokuda hızlanmış yaşlanma sinyalleriyle ilişkilendi ve diyabet özellikle pankreastaki yaşlanmayı güçlü biçimde etkiledi.

Doku örneklerinden elde edilen yaşlanma verileri, aynı kişilerin kanındaki gen aktivitesi profilleriyle karşılaştırıldı ve kan temelli modeller geliştirildi. Bu modeller, Alzheimer hastalığı, Crohn hastalığı, kistik fibroz, vaskülit, diyabet ve inme ile bağlantılı yaşlanma örüntülerini ortaya koydu. Alzheimer hastalarında en güçlü yaşlanma sinyali beynin yaşlanmasında, Crohn hastalarında ise sindirim sisteminin farklı bölümlerinde hızlanmış yaşlanmayla ilişkili bulundu. Bu bulgular, organların biyolojik yaşının kan testiyle de ölçülebileceğini ve hastalıkların biyolojik göstergelerinin anlaşılmasında yeni bir yaklaşım sunduğunu gösteriyor.