Trump’tan Suudi Arabistan’a nükleer anlaşma için İsrail şartı

Trump, ABD Başkanı, 30 yıllık nükleer işbirliği anlaşmasını Kongre’ye sundu. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Suudi Arabistan’ın İbrahim Anlaşmaları’na katılması şartı hâlâ geçerli; yönetim yetkilisi bu şartı asla vazgeçmediğini belirtti. Geçen ay açıklanan belge, ABD şirketlerinin Suudi nükleer altyapısının geliştirilmesinde merkezî rol almasını ve yabancı rakipleri büyük ölçüde dışlamasını öngörüyor.

Anlaşma, Suudi topraklarında uranyum zenginleştirme tesisinin kurulmasını önerebilecek nitelikte. Bu nedenle ABD ve Suudi yetkililer, iki yıl sürecek bir çalışma yapacak; eğer yerli zenginleştirme gerektiği sonucuna varılırsa tesis ABD şirketleri tarafından kurulacak. Çalışma süresince hassas nükleer teknolojinin Suudi tarafıyla paylaşılmasını engelleyen hükümler de uygulanacak. Riyad, uranyum yataklarını sivil nükleer enerji üretiminde kullanarak petrol tüketimini azaltıp ihracat gelirini artırmak istediğini belirtiyor.

Anlaşmanın engellenmesi üçüncü bir yasal zorluk içeriyor: Kongre iki üçte iki çoğunlukla kabul etmeli ve başkanlık vetosunu aşmalıdır. Trump yönetimi, ABD şirketlerinin süreci yönlendirmesinin barışçıl kalmasını sağlayacağını öne sürerken, eleştirmenler bölgedeki hassas teknolojinin yayılmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. En büyük siyasi engel, Riyad’ın İsrail ile normalleşme sürecinden gerilemesiyle ortaya çıkan İbrahim Anlaşmaları şartı; yönetim yetkilisi “Başkan’ın pozisyonu değişmedi” diyerek anlaşmanın ancak bu şart yerine getirildiğinde ilerleyeceğini söyledi.