CHP 103 Yaşında: 9 Eylül 1923’te Kuruldu
Cumhuriyet Halk Partisi, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk siyasi partisi olarak 9 Eylül 1923’te İçişleri Bakanlığına sunulan kuruluş dilekçesiyle resmen kuruldu. Partinin siyasi kökenini Milli Mücadele döneminde işgale karşı kurulan Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’ne dayandırıyor ve Sivas Kongresi (4‑11 Eylül 1919) ilk kurultayı olarak kabul ediliyor. 6 Aralık 1922’de Atatürk’ün halka açtığı demeçte “Halk Fırkası” adıyla halkçılık ilkesine dayanan bir parti kurma düşüncesini kamuoyuna açıkladı; 8 Nisan 1923’te yayımlanan “Dokuz Umde” metni egemenliğin millete ait olduğunu vurgularken ekonomik kalkınma, eğitim, güvenlik ve devlet yönetimine ilişkin hedefleri ortaya koydu. Genç parti, Cumhuriyet’in 29 Ekim 1923’te ilan edilmesinden yaklaşık bir buçuk ay önce kurulmuş olup, 29 Ekim’de Cumhuriyet ilanı ve Atatürk’ün ilk cumhurbaşkanı seçilmesi sürecinde belirleyici rol üstlendi.
Başlangıçta “Halk Fırkası” adıyla faaliyet gösteren parti, 10 Kasım 1924’te “Cumhuriyet Halk Fırkası” olarak adını değiştirdi; 1935 kurultayında ise “fırka” sözcüğünün yerine “parti” ifadesi kullanıldı ve bugünkü adı olan “Cumhuriyet Halk Partisi” benimsendi. Parti, altı ok simgesiyle cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve devrimcilik ilkelerini temsil ediyor. 1923’te yapılan seçimlerde iktidar partisi olarak İkinci TBMM’de yer alan CHP, 1946’da Demokrat Parti’nin kurulmasıyla çok partili hayata geçiş sürecinde 1950’de ana muhalefet partisi konumuna geçti. 12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrasında 16 Ekim 1981’de kapatıldı; 1992’de yeniden açılışında Deniz Baykal genel başkan seçildi.
Atatürk’ün 10 Kasım 1938’de vefatından sonra 26 Aralık 1938’deki olağanüstü kurultayda İsmet İnönü genel başkan oldu ve CHP, İnönü döneminde tek parti yönetimi altında İkinci Dünya Savaşı yıllarını geçirdi. 2026 yılının 9 Eylülünde parti, 103. kuruluş yıl dönümünü kutlarken, 103 yıl boyunca altı oklu amblemiyle Türkiye’nin siyasi yaşamında aktif rol oynamaya devam ediyor.
