Her gün probiyotik kullanmalı mıyız? Uzman yanıtladı
Probiyotik takviyeler, son yıllarda marketlerden eczanelere kadar pek çok yerde karşımıza çıkıyor. Bağırsak sağlığından bağışıklık sistemini desteklemeye kadar çok sayıda fayda sağlayabileceği öne sürülse de, bilimsel araştırmalar bu ürünlerin herkes tarafından günlük olarak kullanılması gerektiğini desteklemiyor. Probiyotikler, bağırsaklarda yaşayan ve sağlık açısından faydalı olabileceği düşünülen bazı bakteri türlerini ifade eder; örneğin bağırsaklardaki bifidobakterilerin yüksek seviyeleri düşük obezite oranlarıyla, lactobacillus seviyelerinin düşük olması ise kalp krizi riskinin artmasıyla ilişkilendirilmiştir. Araştırmacılar, faydalı bakterileri takviye yoluyla vücuda kazandırmanın bağırsak mikrobiyomunu değiştirerek sağlığı iyileştirebileceğini düşünüyor, ancak uzmanlar bağırsak mikrobiyomunun son derece karmaşık bir yapı olduğunu ve tek bir bakteri türünün beklenen sonucu veremeyebileceğini uyarıyor.
Büyük ölçekli çalışmalar, probiyotiklerin soğuk algınlığı, egzama ve erken doğan bebeklerde belirgin bir yarar sağlamadığını gösterdi. 2021 yılında yapılan en büyük soğuk algınlığı araştırması, probiyotik kullananlarla plasebo alanlar arasında hastalık şiddetinde anlamlı bir fark bulmadı. Aynı yıl egzama önleyici etkisi için yapılan araştırmada da kanıt bulunmadı. 2020’de derlenmiş 82 çalışma ve 12.000’den fazla katılımcı içeren kapsamlı inceleme, probiyotik takviyelerinin fayda sağladığını göstermedi. 2021’de yapılan bir Cochrane incelemesi, gebelikte diyabetin önlenmesinde probiyotik kullanımının çok az veya hiç fayda sağlamadığını, ancak preeklampsi riskini artırabileceğini belirtti.
Probiyotik kavramı çok geniş bir ürün grubunu kapsıyor; piyasadaki ürünler aynı bakteri türlerini veya aynı miktarlarda bakterileri içermiyor ve standartlaştırılmış ürünlerden söz etmek zor. Bu nedenle belirli bir probiyotiğin belirli bir sağlık sorunu için faydalı olup olmayacağı kişiden kişiye değişebiliyor. Uzmanlar, probiyotiklerin özellikle antibiyotik kullanımına bağlı ishal önlemede fayda sağlayabileceğini, ancak diğer pek çok kullanım alanında mevcut kanıtların güçlü olmadığını belirtiyor. Yoğurt, kimchi ve lahana turşusu gibi faydalı bakteriler içerebilen gıdaların tüketilmesi makul bir alternatif olarak öneriliyor. Dolayısıyla sağlıklı bireylerin özel bir gerekçe olmadan günlük probiyotik takviyesi kullanması sağlık açısından büyük bir fayda sağlamıyor.
