ABD’de 4 bin yıllık hastalık geri dönüyor: Florida alarmda
Florida eyaletinde 2025 yılında 36 cüzzam vakası kaydedildi; bu sayının 26’sının eyalette yerel bulaş sonucu oluştuğu bildirildi. 1992’den bu yana en yüksek yerel bulaş sayısı olarak kayıtlara geçen bu rakam, 2026’nın ilk aylarında ise eyalette toplam 19 yeni vaka bildirildi. ABD genelinde ise her yıl yaklaşık 100‑200 vaka tespit ediliyor.
Florida Üniversitesi Tıp Fakültesi enfeksiyon hastalıkları uzmanı Dr. Norman Beatty, artışın “gelişmekte olan bir enfeksiyon hastalığı” olarak görüldüğünü belirtti. Beatty, vakaların önemli bir bölümünün kirlenmiş toprakla veya dokuz bantlı armadillolarla temas sonucu bulaşabileceğini öne sürdü. Armadillolar bakteriyi taşıyabiliyor; hayvanlara dokunmak, avlamak veya tüketmek bulaş riskini artırıyor. Armadillo yuvalarının çevresindeki toprakla temas, özellikle açık yara bulunan kişiler için risk taşıyor. Cüzzamı tetikleyen Mycobacterium leprae ve Mycobacterium lepromatosis bakterileri son derece yavaş çoğalır ve insandan insana kolayca bulaşmaz; bulaş için genellikle enfekte kişinin tükürük veya mukusuyla uzun süreli ve yakın temas gerekir.
Türkiye, Dünya Sağlık Örgütü’nün “10 bin nüfusta 1 vakanın altına inilmesi” hedefini yıllar önce gerçekleştirmiştir. Günümüzde ülke genelinde kayıtlı cüzzam hastası sayısı yaklaşık 485‑600 arasında; yıllık yeni vaka sayısı tek haneli rakamlarla 3‑6. Mevcut hastaların çoğu aktif dönemi atlatmış ve bulaştırıcılığı olmayan kişiler olarak takip ediliyor. 1970’li yıllara kadar cüzzam hastaları izole edilse de, Dr. Türkan Saylan’ın çalışmalarıyla hastaların tecritten kurtarıldığı, tedavi edilebilir olduğu gösterildi. Saylan, 1976 yılında Cüzzamla Savaş Derneği ve Vakfı’nı kurarak Anadolu’nun en ücra köylerine giderek hastaları tespit etti. İstanbul Bakırköy’de açılan Lepra Araştırma ve Uygulama Merkezi, Türkiye’deki mücadelenin ana üssü oldu. Saylan, 1986 yılında Hindistan hükümeti tarafından verilen Uluslararası Gandhi Ödülü’ne layık görüldü ve uzun yıllar DSÖ’nün lepra danışmanlığını yürüttü.
