Avrupa Birliği, ABD ve Çin’in gerisinde kaldığı yapay zeka yarışında büyük bir adım attı. 10 milyar euro yani 11,5 milyar dolarlık dev bir yatırımla kıta genelinde yedi adet yapay zeka dev tesisi kurulacak. Haber dün Avrupa Komisyonu’ndan geldi. Projeler için en az 20 milyar euroluk özel yatırım çekilmesi hedefleniyormuş. Bakın neler oluyor…
Aslında başta beş tane tesis planlanmışdı ama AB ülkelerinden gelen yoğun ilgi üzerine sayı yediye çıkarıldı. Millet ne istediysa o olmuşdu. Bu tesisler gelişmiş yapay zeka işlemcilerini, yazılımları, bulut teknolojilerini, yüksek hızlı bağlantıyı ve veri merkezlerini bir araya getirecek. Zaten halihazırda 19 yapay zeka fabrikası varmış AB ülkelerinde, bunlara ek olacak. Yani bir ağ genişlemesi söz konusu.
AB’nin teknolojiden sorumlu Komisyon Üyesi Henna Virkkunen yaptığı açıklamada, “Yapay zeka gelişimi hızlanırken, yapay zeka dev tesisleri içindeki hesaplama gücünün ham ölçeğine erişim Avrupa için stratejik bir zorunluluktur” dedi. Adam doğru söylüyor, iş ciddi. Sanayi liderliğinde yürütülen girişim, AB ve ulusal fonlardan sağlanan 10 milyar euroya kadar kamu desteğiyle arkalanmış. Bu kamu parası, özel yatırımı harekete geçirecek bir kaldıraç gibi düşünülmüş.
Proje ne yapacak peki? Avrupa’nın yapay zeka hesaplama kapasitesini genişletecek. Start-up’lara, ölçeklenen şirketlere, KOBİ’lere, sanayiye, akademiye ve kamu kurumlarına gelişmiş sınır yapay zeka modelleri için altyapı erişimi sağlayacak. Yani herkes kullanabilecek bu dev tesisleri. Ama tabi AB kuralları ve değerlerine uygun şekilde olacak işler. Veri koruma, güvenlik, etik standartlar hepsi var.
Şimdi ihaleye kimler katılabilecek? Teknoloji sağlayıcıları, bulut hizmeti sağlayıcıları, kamu kurumları, yatırımcılar… Konsorsiyumlar veya özel amaçlı şirketler başvuru yapabilecek. Tesisler tek bir ülkede bir sahada olabilir, yada birden fazla konumda dağıtılmış şekilde. Hatta sınır ötesi mimariler bile mümkün. Başvurular rekabetçi bir değerlendirmeden geçecek. Avrupa Yüksek Performanslı Hesaplama Ortak Girişimi (EuroHPC JU) ve üye ülkeler seçilen tesislerden hesaplama erişim süresini ortaklaşa tedarik edecek.
Kaç ülke var bu işin içinde? 18 üye ülke EuroHPC JU ile ortak tedarik anlaşması imzalamış. İmzalayanlar: Almanya, Çekya, Danimarka, Estonya, Fransa, Finlandiya, Hırvatistan, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Yunanistan, Letonya, Litvanya, Macaristan, Polonya, Portekiz ve Slovakya. Avusturya ve Belçika yok mesela, Hollanda da yok. İlginç değil mi? Ama neyse, devam…
Para dağılımı nasıl olacak? İki grup var. Birinci grup en fazla dört projeyi destekleyecek. Her projeye birinci aşamada 100 milyon euroya kadar, ikinci aşamada ise proje başına 400 milyon euroya kadar ilave AB finansmanı. Bu gruptaki her tesis, ilk aşamada Avrupa’nın en güçlü yapay zeka fabrikasındaki kadar en gelişmiş işlemciyi kurmak zorunda. İkinci aşamada kapasite en az üç katına çıkacak.
İkinci grup ise en fazla üç projeyi kapsıyor. Onlar daha büyük: birinci aşamada 200 milyon euroya kadar, ikinci aşamada 800 milyon euroya kadar AB fonu alacak. Bu gruptaki tesisler, Avrupa’nın en güçlü fabrikasındakinin iki katına kadar en gelişmiş işlemciyi devreye sokacak. İkinci aşamada kapasite en az dört katına yükseltilecek. Yani iş büyük, rakamlar göz kamaştırıcı.
Gelişmiş yapay zeka, uzmanlaşmış hesaplama donanımlarına dayanıyormuş. Küresel ölçekte yapay zeka kullanımı hızlanırken, büyük ölçekli egemen yapay zeka altyapısına erişim kritik önemde. Konsorsiyumlar, Avrupa’daki veya benzer düşüncedeki ülkelerdeki donanım sağlayıcılarından tedarik yapabilecek. Bir kısmı Avrupalı start-up ve ölçeklenen şirketlere ayrılacak. Böylece Avrupa dijital tedarik zinciri güçlenecek.
Bu arada AB, ABD’li üç büyük donanım sağlayıcısıyla niyet mektubu imzalamış: AMD, Nvidia ve Qualcomm. Anlaşmalar, projelerde ihtiyaç duyulan çiplere ve donanımlara kesintisiz erişim sağlamayı amaçlıyor. Yani AB, bir yandan kendi altyapısını kurarken Amerikan devlerinden de çip alacak. İhale süreci 12 Kasım 2026’da kapanıyor. EuroHPC JU değerlendirecek, kararlar 2027 başında açıklanacak. İnşaat 2027’de başlayabilir. Seçilen tesisler, sözleşme imzasından itibaren en fazla 18 ay içinde faaliyete geçecek.
Bakalım bu dev tesisler Avrupa’yı yapay zeka yarışında öne geçirebilecek mi? Gelişmeleri takip ediyoruz…
Kaynak: Orijinal Haber
